Παρόλες τις διαφορές οι αρχαίες παγανιστικές θρησκείες και ο Χριστιανισμός μοιράζονται πολλά κοινά στοιχεία (νηστείες, βαπτίσεις, σύμβολα, καινούργια ονόματα), και καθώς ο Χριστιανισμός είναι νεώτερος των θρησκειών αυτών, είναι φανερό πόσο επηρεάστηκε στην τελική διαμόρφωση του. Όπως λέει και ο Άγιος Αυγουστίνος «Αυτό που σήμερα αποκαλείται Χριστιανική θρησκεία, υπήρχε ήδη ανάμεσα στους αρχαίους και δεν έλειπε και στις απαρχές της ανθρώπινης φυλής. Όταν ο Χριστός εμφανίστηκε ένσαρκος , η αληθινή θρησκεία που ήδη υπήρχε, έλαβε την ονομασία Χριστιανική».

Σαν νομαδικός λαός οι Εβραίοι και η νέα θρησκεία επηρεάστηκαν από πολλούς λαούς και ενσωματώσαν στις παραδόσεις τους ότι θεωρούσαν καλύτερο. Αντίθετα όμως από τους αρχαίους Έλληνες οι ίδιοι δεν παραδέχονταν ότι η σοφία τους προήλθε από τους ξένους. Η πραγματικότητα όμως δεν είναι αυτή.

Η αρχαϊκή Ελλάδα θεώρησε τον Απόλλωνα 'ενήλικο' θεό, συνδέοντας τον με τη φάση της Ολύμπιας νηφαλιότητας και ωριμότητας. Η σχέση του με τον Κάτω Κόσμο ήταν αμυδρή και δυσδιάκριτη. Ο θεός αυτός συνδεόταν πολύ αμεσότερα με το φωτεινό ουράνιο βασίλειο και με τους ηθικούς καθαρμούς που διενεργούνταν μέσω του Πυρός.

Στην Ομηρική εποχή1 θεωρήθηκε πως ο Απόλλων, σε συνεργασία με δαίμονες σκοτεινούς, χθόνιους, υπέδειξε κάποιες ανθρωποθυσίες προς τιμήν των θεών του Κάτω Κόσμου (βλ. την «άχραντον κόρην» που θυσίασαν οι Μεσσήνιοι, κατά τον Παυσανία). Πώς εξηγείται αυτή η αντίφαση; Προφανώς η αυστηρότητα του δελφικού ιερατείου προέκυψε από κάποια βαθύτερη σύνδεση του Απόλλωνα με τη Λητώ, την Άρτεμη και το Διόνυσο, που μετεξελίχθηκε σε λατρεία με δύο όψεις: μία -φωτεινή και μία μυστηριακή και χθόνια.

Ihr Frohlichen am Isthmos,
und am Cephyss und am Taygetos.
                                               Holderlin

Ο Όμηρος είναι ή για τα μικρά παιδιά ή για τους πολύ γέροντες. Θα τον ακούσεις να παραμυθολογεί και θα σε δέσουν τα λόγια του, όπως σε δένουν μαύρα μάτια ή γαλανά, όταν δεν ξέρεις σχεδόν τίποτα ή όταν τα ξέρεις σχεδόν όλα.

Έλα να ιδούμε, λοιπόν, κατω απ΄ αυτή τη διπλή οπτική του μικροσκόπιου και του τηλεσκόπιου τι λέει στην ιστορία της Κίρκης.

Το καράβι του Οδυσσέα με τους συντρόφους του πλέει στα νερά, και βιγλίζει μακρυά τους ορίζοντες. Ξαφνικά φαίνεται στο ραντάρ του νησί. Πλησιάζουν γλαυκοπετώντας και λάμνοντας και το νησί μεγαλώνει. Μεγαλώνει, ωσόπου παίρνει το θώρι μιας ωραίας εξωτικής παραλίας.

- Τραβάτε και ιδέστε, τι είναι εκεί, λέει ο Οδυσσέας στους ναύτες. Γιομίστε τα τουλούμια με νερό. Πάρτε και στα φλασκιά κρασί, εάν βρείτε. Φέρτε και παξιμάδια, ανανάδες, καρύδες και ό,τι άλλο πετύχετε φαγώσιμο για το ταξίδι. Κι ελάτε να τραβήξουμε για τη μακρυνή Ιθάκη. Άειντε και κάμετε σύντομα.

Οι σύντροφοι βαρκαρίζουνται για το νησί, κι ο βασιλιάς μένει επάνω στο καράβι φύλακας, συντηρητής, οικονόμος, και τεχνικός διαχειριστής. Οι σύντροφοι προχωρούνε, ακροαστικά και ανιχνεύοντας, φτάνουν μπροστά σ'ένα παλάτι, και βλέπουν μια μάγισσα. Η Κίρκη είναι αυτή. Την πλησιάζουνε άφοβα, κι εκείνη τους ρωτάει για το ποιός και το πώς, το πούθε το γιατί και για πού. Ακούει και μαθαίνει.

Του Δρ. Δημήτρη Καραλή, Johannesburg, South Africa

Ο μύθος για τους αρχαίους μας προγόνους ήταν ένα αλληγορικό όχημα ψυχικής αφύπνισης για όλους όσους ήταν ώριμοι και πνευματικά ευαίσθητοι. Η λέξη μύθος, προέρχεται απ' τη  φωνή Μου= μουρμούρισμα, όταν βγάζομε με τα  κλειστά μας χείλη και τη λέξη μυστήριο συνδεόμενη μαζί της. Μαζί τους αποτελούσαν το μυστικό όργανο ψυχικής επικοινωνίας για κάθε αναπτυγμένο άνθρωπο που είναι έτοιμος να αναγνωρίσει την ξεχασμένη του αλήθεια.

Κάθε  μυστικιστική  αλήθεια όταν παρουσιάζεται σε ανοικτή χειροπιαστή γλώσσα, παρεξηγείται, απορρίπτεται ακόμα και αφορίζεται πολλές φορές  από τους δογματολάτρες και ανευαίσθητους πνευματοδιανοητά ανθρώπους. Για αυτό, φιλόσοφοι, μύστες, προφήτες και ποιητές όλων των εποχών, χρησιμοποιούσαν μύθους και αλληγορίες για να καλύψουν απ' τους ανώριμους, αλλά  και να φανερώσουν την αλήθεια για  όσους ήταν  ψυχικά έτοιμοι. Η ψυχή τ' ανθρώπου έχει την ικανότητα να αναγνωρίζει και να ανταποκρίνεται σε κάθε αλήθεια που μεταφέρει ο μύθος πριν ακόμα ο νους και η κρίση συλλάβει την  αναλυσή της. Όλοι μας λίγο ή πολύ αγγίξαμε τέτοιου είδους φαινόμενα  κάποτε στη ζωή μας. Προπαντός στα παιδικά μας χρόνια πριν ακόμη η ψυχή και ο νους μας λαβωθούν και πεδουκλωθούν  απ' την δογματο-εξάρτηση και λανθασμένη μας εκπαίδευση.

Ο Προμηθέας είναι μία από τις σημαντικότερες μυθικές μορφές της αρχαιότητας. Γιος του Τιτάνα Ιαπετού και της Ωκεανίδας Ασίας ή Θέμιδας ή Αίθρας ή Κλυμένης. Αδέλφια του ήταν οι Ιαπετίδες Επιμηθέας ("αυτός που σκέφτεται εκ των υστέρων"), Άτλας και Μενοίτιος. Το όνομά του σημαίνει «συνετός», «προνοητικός». Παράγεται από την πρόθεση «προ» και το ρήμα «μανθάνω», όπου το «α», σε ορισμένες αρχαιοελληνικές διαλέκτους, γίνεται «η». Νυμφεύτηκε την Κελαινώ ή την Κλυμένη και παιδιά του ήταν ο Δευκαλίωνας, ο Λύκος και ο Χιμαιρέας.

Κατά τη διάρκεια της Τιτανομαχίας ο Προμηθέας τάχθηκε υπέρ του Δία και γι' αυτό δεν τιμωρήθηκε όπως οι άλλοι Τιτάνες. Η συμβολή του στην ανάπτυξη του ανθρώπινου γένους ήταν πολύ σημαντική. Κατά το Λουκιανό, ο Προμηθέας, με την αρωγή της θεάς Αθηνάς, δημιουργεί τον πρώτο άνθρωπο (Χρυσό Γένος) από πηλό και φωτιά (κατά άλλους με το νερό του ήρωα Πανοπέα της Φωκίδας) και με μορφή όμοια με αυτή των θεών.

Σε ρωμαϊκές σαρκοφάγους εικονίζεται ο Προμηθέας να φτιάχνει αγάλματα και η θεά Αθηνά να τους στέλνει ψυχή, με φτερά πεταλούδας, για να τα κατοικήσουν και να τους δώσουν πνοή.

Από την Οδύσσεια του Ομήρου μαθαίνουμε ότι τα δύο αδέλφια Αμφίων και Ζήθος, ήταν οι ιδρυτές της Θήβας και αυτοί έκτισαν τα μεγάλα τείχη στην πόλη, αλλά σύμφωνα  με τον Απολλόδωρο  και άλλους, ήταν ο Κάδμος, του οποίου την αδελφή Ευρώπη απήγαγε ο Δίας, μεταμφιεσμένος ως ταύρος, από την Αίγυπτο στην Κρήτη, όπου και γέννησε τα τρία παιδιά της, Μίνωα, Ραδάμανθο και Σαρπέδων.

Ύστερα από την αρπαγή της Ευρώπης, ο πατέρας της Αγήνορας, (ή Ωγυγός)  βασιλιάς της Τύρου ή της Σιδώνας, έστειλε τα αδέλφια της Κάδμο, Κίλικα, Φοίνικα να αναζητήσουν την κόρη. Όπως ο μύθος λέει ο Κάδμος αναζητώντας την αδελφή του έφθασε στους Δελφούς, και εκεί το μαντείο του είπε να ακολουθήσει μία αγελάδα και να χτίσει μία πόλη, όταν το ζώο θα σταματήσει να ξεκουραστεί. Σύμφωνα με την παράδοση, η αγελάδα σταμάτησε στο σημείο όπου κτίσθηκε αργότερα η Ακρόπολη, τα Καδμεία.

Ο Κάδμος έπειτα κατευθύνθηκε προς τη Θράκη, όπου και έγινε ευνοϊκά δεκτός από τους κατοίκους. Στη συνέχεια πέρασε στο νησί της Σαμοθράκης, στα μυστήρια της οποίας μυήθηκε. Εκεί παντρεύτηκε την αδελφή του Δάρδανου και του Ιασίωνα, την Αρμονία, παιδιά του Δία και της κόρης του Άτλαντα Ηλεκτρυόνης. Είναι μάλιστα ο πρώτος γάμος στον οποίο παρευρέθηκαν και θεοί (Διόδωρος, Ε, 49, 1).

Η συνέχεια του μύθου βρίσκει τον Κάδμο να ιδρύει την πόλη των Θηβών καθιστώντας την ένα από τα κέντρα λατρείας των Καβείρων, που στη Σαμοθράκη είναι γνωστοί ως Μεγάλοι Θεοί της Σαμοθράκης. Ο χαρακτήρας της λατρείας ήταν διονυσιακός και σε σχέση με την κορυφαία θεά Δήμητρα Καβειραία, η οποία στη Θήβα ταυτιζόταν με την Ευρώπη, που το όνομά της παραπέμπει σε θεότητα της βλάστησης. Όσο για την επωνυμία της θεάς ως Καβειραίας, αυτή οφείλεται προφανώς στο γεγονός ότι παρευρέθηκε στους γάμους του Κάδμου και της Αρμονίας, όπου και ερωτεύτηκε τον Ιασίωνα.(Υπάρχουν και άλλες εκδοχές γι’ αυτόν τον έρωτα και την ένωση του Ιασίωνα και της Δήμητρας. Αν, μάλιστα, λάβουμε υπόψη μας ότι αργότερα ο Ιασίωνας παντρεύτηκε την Κυβέλη από την οποία απέκτησε ένα γιο, τον Κόρυβα, αντιλαμβανόμαστε ότι οι σχετικοί με αυτές τις θεότητες μύθοι κάνουν κύκλους, παραλλάσσουν ονόματα, όχι ουσίες).

Since ancient times, western literature has lived at the foot of Mount Olympus, the nearly two-mile high colossus that was believed to be home to important Greek gods. Writers of every age and every genre have invoked the magic of Olympus to make fire and thunder with words–or to perfume them with the breath of Aphrodite. 

The Greek writers Hesiod (born in the 7th or 8th Century B.C.) and Homer (born in the 8th or 9th Century B.C.) immortalized the Olympian gods – Hesiod in the Theogony and in Works and Days, Homer in The Iliad and The Odyssey. The Theogony presents a creation myth and a genealogy of the gods, along with accounts of their exploits. The Works and Days advises farmers how to prosper, through honest toil and righteous living, without incurring the disfavor of the gods.

NARKISSOS (or Narcissus) was a young man from the town of Thespiai in Boiotia, a son of the river-god Kephisos and the fountain-nymph Leiriope. He was celebrated for his beauty, and attracted many admirers but, in his arrogance, spurned them all. The suffering of two, however, brought down upon him a deadly curse. First there was the nymphe Ekho--a girl cursed by Hera to repeat only the last words of what was said before. When she was rejected by the boy, Ekho faded away in her despair leaving nothing behind but the haunting voice of her echo.

The other admirer was the youth Ameinias who became distraught when Narkissos cruelly spurned him and slew himself before his door, calling on the goddess Nemesis to avenge him. His prayer was quickly answered, when Narkissos fell in love with his own image reflected in a pool. Gazing endlessly at the reflection, he slowly pined away and was transformed by the nymphs into a narcissus flower. Others, however, say he was filled with despair and remorse and killed himself beside the pool. From his dying life's blood the flower was born.